Σύνδεση

Όνομα Χρήστη *
Κωδικός *
Να με θυμάσαι

Το υπόστρωμα μέσα από άλλο πρίσμα...

Ιουλ 15, 2016

Το υπόστρωμα μέσα από άλλο πρίσμα

Η βιο-δραστηριότητα του εδάφους και τα μέσα καλλιέργειας του μπονσάι.

 

 

Τα τελευταία χρόνια, στους  κύκλους του μπονσάι, κυρίως στην Ευρώπη, συντελούνται μεγάλες αλλαγές. Μέσα από το διαδίκτυο ενημερωνόμαστε και διαβάζουμε για τις ατέλειωτες συζητήσεις σχετικά με τις φόρμες και τα στιλ της διαμόρφωσης, για τις διαφωνίες γύρω από το τι είναι το νατουραλιστικό στιλ και εάν πράγματι υφίσταται αυτό το στιλ, ή για τον εξοβελισμό των αυστηρών ιαπωνικών κανόνων διαμόρφωσης, με βάση τους οποίους όλα τα μπονσάι φαίνονται πανομοιότυπα. Πραγματικά, οι απόψεις καταξιωμένων καλλιεργητών μπονσάι έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και είναι αισιόδοξο το γεγονός ότι υπάρχει όλη αυτή η κίνηση, οι αντιπαραθέσεις, οι διαφωνίες, η επιχειρηματολογία. Δείχνει ότι το μπονσάι είναι ζωντανό και εξελίσσεται, βασιζόμενο όμως πάντα στους κανόνες της αισθητικής και στις αρχές της αρμονίας, έτσι όπως εφαρμόζονται παντού σε οποιαδήποτε έκφανση της τέχνης.

 

Πέραν όμως της εικαστικής πλευράς στη δημιουργία του μπονσάι, το δεύτερο βασικό στοιχείο είναι η σωστή καλλιέργεια που βασίζεται στην επιστήμη της φυτολογίας και της γεωπονικής. Όμως σε μεγάλη έκταση οι αρχές που εφαρμόζονται ακόμα και τώρα, είναι εκείνες ακριβώς που έχουν παραδοθεί από γενιά σε γενιά από τους Ιάπωνες τεχνίτες του μπονσάι και που ασφαλώς βασίζονται στην εμπειρία και στις γνώσεις και έχουν εφαρμοστεί με επιτυχία, εντούτοις όμως η εξέλιξη της επιστήμης μας προσφέρει πλέον μερικά πράγματα, τα οποία θα χαρακτηρίζαμε ως «μοντέρνα» ή ως «νεωτεριστικά», ως «επαναστατικά» ή ακόμα και ως «καινοτόμα». Παρ’ όλα αυτά ο «εκμοντερνισμός» πολλών καλλιεργητικών τεχνικών του μπονσάι είναι εδώ και πολύ καιρό σε καθυστέρηση. Η υπάρχουσα γνώση της «σοφίας» είναι τόσο σταθερά ριζωμένη στην αρχαία ιστορία, ώστε κάθε νέα ιδέα, ασχέτως του πόσο απλή είναι στην ουσία της, μπορεί να ερμηνευτεί από κάποιους ως εμπρηστική.

Ας αφήσουμε κατά μέρος την επιστημονική γνώση μέσα από το εργαστήριο κι ας δούμε την πλευρά των απλών κηπουρών/καλλιεργητών, εκείνων που ασχολούνται επί χρόνια και χρόνια εντελώς βυθισμένοι μέσα στο  αντικείμενο της αγάπης και του ενδιαφέροντός τους. Ύστερα, λοιπόν, από τόσα χρόνια καλλιέργειας, μέσα από σειρές επιτυχιών κι αποτυχιών, μέσα από τον κόπο των δικών τους αποκλειστικά χεριών, έχουν ασφαλώς συγκεντρώσει ένα ποσοστό εμπειρικής γνώσης. Αυτό είναι αναπόφευκτο. Όσο περισσότερα πράγματα μαθαίνει κάποιος, τόσο περισσότερα πράγματα μπορεί να διακρίνει και όσο περισσότερα πράγματα είναι σε θέση να διακρίνει, τόσο περισσότερο αρχίζει να αντιλαμβάνεται:

  1. Τι είναι λάθος στην πρακτική που ακολουθεί επί του παρόντος.
  2. Τι είναι εκείνο που θα πρέπει να είναι σε θέση να επιτύχει.

Η αλλαγή είναι η μόνη σταθερά στη ζωή, εκτός κι αν εξασκούμε την τέχνη του μπονσάι σε ένα επίπεδο όπου ο κανόνας είναι να μην επέλθει καμία αλλαγή σε τίποτε. «Αν δεν έχει χαλάσει, δεν το πειράζουμε» είναι το γνωστό «μάντρα» των φυγόπονων, που νυσταλέοι το επαναλαμβάνουν σε κατάσταση αδράνειας, και φαίνεται να έχει την εφαρμογή του εδώ. Και πραγματικά είναι ακατανόητο, γιατί κάποιος θα ήθελε να ασχοληθεί με κάτι όπως είναι το μπονσάι και να είναι απόλυτα ευχαριστημένος με μερικά ανεπαρκή και αποκρουστικά στην όψη αποτελέσματα, ειδικά στην εποχή μας, που άνθρωποι οι οποίοι κουβαλούν αρκετές δεκαετίες ενασχόλησης με το «άθλημα» είναι πρόθυμοι να μοιράζονται την πολύτιμη εμπειρική τους γνώση ΔΩΡΕΑΝ στο διαδίκτυο, ή με άλλους τρόπους! Μα δεν υπάρχει λόγος να ανακαλύψουμε και πάλι τον τροχό, απλώς χρειάζεται να του φορέσουμε ένα ελαστικό, για να εξυπηρετήσει τις ανάγκες μας!

Η συμβατική «σοφία» αναφέρει ότι τα δέντρα μπονσάι πρέπει να φυτεύονται σε στείρο υπόστρωμα. Ο λόγος είναι ότι, χρησιμοποιώντας στείρο υπόστρωμα, θα αποφύγουμε την είσοδο παθογόνων και ασθενειών – δεν είναι και καμιά παράλογη ιδέα αυτό. Όμως, η ιδέα αυτή, όπως και τόσα άλλα πράγματα στην καλλιέργεια μπονσάι, έχει προέλθει από την επικρατούσα κηπουρική τακτική. Σε ένα «στείρο» μέσο καλλιέργειας που έχει προκύψει από κομποστοποίηση το πρωτεύον όφελος είναι η καταστροφή των σπόρων των ζιζανίων λόγω της ανάπτυξης υψηλών θερμοκρασιών που προκαλούνται από τη βακτηριακή δραστηριότητα. Επομένως, αυτό το «στείρο» υπόστρωμα ΔΕΝ είναι ακριβώς στείρο!

Στην καλλιέργεια μπονσάι το υλικό που χρησιμοποιούμε δεν είναι, κατά κανόνα, χώμα. Χρησιμοποιούμε μία ποικιλία φυσικών ή βιομηχανοποιημένων αδρανών υλικών και οργανικών προϊόντων, όπως, για παράδειγμα, είναι ο τεμαχισμένος φλοιός. Πολλά από αυτά τα υλικά είναι ήδη αποστειρωμένα (ως μέρος της βιομηχανικής διαδικασίας), αλλά το νερό που χρησιμοποιούμε στο πότισμα δεν είναι αποστειρωμένο, ούτε και το περιβάλλον που διατηρούμε τα δέντρα μας είναι στείρο. Επομένως, ακόμα και το αποστειρωμένο μας υπόστρωμα θα μολυνθεί μόλις έρθει σε επαφή με την ατμόσφαιρα και το νερό. Άρα, είναι πολύ δύσκολο να  επιτύχουμε ένα στείρο υπόστρωμα και σχεδόν αδύνατο να το διατηρήσουμε μακροχρόνια.

Φυσικά, προκύπτουν ερωτήματα σχετικά με την αναγκαιότητα ενός αποστειρωμένου υποστρώματος. Υπάρχουν όντως κάποια σημαντικά οφέλη από τη χρήση ενός τέτοιου μέσου καλλιέργειας;  Ποια είναι τα πιθανά μειονεκτήματα; Μήπως υπάρχουν κάποια πλεονεκτήματα από τη ΜΗ χρήση του αποστειρωμένου μείγματος; Κι εδώ λοιπόν, έρχονται στο προσκήνιο οι μύκητες! Πολλοί καλλιεργητές πεύκων-μπονσάι γνωρίζουν τους λευκούς μύκητες, που ζουν στο υπόστρωμα και που αναφέρονται συχνά και ως «μυκήλιο», και ξέρουν ότι είναι σημάδι πως τα πράγματα πηγαίνουν καλά για τα πεύκα. Αλλά γιατί συμβαίνει αυτό; Μήπως τέτοιους μύκητες θα έπρεπε να βλέπαμε στο έδαφος και σε άλλα είδη δένδρων; Οι μύκητες αυτοί αποτελούνται από λεπτότατα διακλαδιζόμενα νημάτια μικροσκοπικής διαμέτρου (συνήθως 2-10 μm.) τα οποία ονομάζονται υφές. Το σύνολο των υφών που απαρτίζει το σώμα του μύκητα ονομάζεται μυκήλιο και μέσω αυτού απορροφούν θρεπτικές ουσίες από το περιβάλλον. Τα μυκήλια είναι ζωτικής σημασίας τόσο στα χερσαία όσο και στα υδάτινα οικοσυστήματα, καθώς παίζουν σημαντικό ρόλο στην αποσύνθεση του φυτικού υλικού. Συμβάλλουν στο οργανικό κλάσμα των εδαφών και η ανάπτυξή τους απελευθερώνει διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Στρώματα μυκηλίων έχουν προταθεί ως πιθανά βιολογικά φίλτρα, αφαιρώντας τις χημικές ουσίες και τους μικροοργανισμούς από το χώμα και το νερό.

Οι μύκητες (fungi) είναι το τρίτο από τα πέντε Βασίλεια, σύμφωνα με το πλέον αποδεκτό σήμερα ταξινομικό σχήμα του Whittaker (1959), και το δεύτερο σε πλήθος άθροισμα ειδών (μετά τα έντομα) στον πλανήτη. Ως ετερότροφοι οργανισμοί, οι μύκητες έχουν ανάγκη έτοιμων οργανικών ουσιών για να τραφούν και διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες:

  1. στους σαπροφυτικούς, οι οποίοι τρέφονται αποδομώντας τις οργανικές ενώσεις ήδη νεκρών κυττάρων άλλων οργανισμών.
  2. στους παρασιτικούς, οι οποίοι αναπτύσσονται παρασιτικά επάνω σε ζωντανά φυτά και μερικοί είναι φυτοπαθογόνοι (δηλ. οδηγούν στον θάνατο τον ξενιστή τους).
  3. στους μυκορριζικούς οι οποίοι αναπτύσσουν συμβιωτικές σχέσεις (εξωμυκόρριζες) με τις ρίζες των δέντρων, αντλώντας από το φυτό απαραίτητες οργανικές ενώσεις και εξασφαλίζοντάς του μεγαλύτερη ικανότητα πρόσληψης νερού και ανόργανων στοιχείων, προσδίδοντάς του μ’ αυτόν τον τρόπο μεγαλύτερη ικανότητα εγκατάστασης κι επιβίωσης.

Είναι προφανές ότι εδώ αναφερόμαστε στην τρίτη κατηγορία μυκήτων, τις μυκόρριζες, οι οποίες δυνητικά μπορούν να αναπτυχθούν σε όλα τα φυτά. Αναφέρεται ότι μόνο ένα ποσοστό 5-10% των φυτών λειτουργούν χωρίς κάποιο είδος μυκόρριζας, ενώ υπολογίζεται ότι υπάρχουν επτά χιλιάδες είδη μυκήτων που σχηματίζουν μυκορριζικές σχέσεις με ένα ίσο αριθμό φυτικών ειδών.

Η N.A.S.A. ερευνά τα αποτελέσματα της μυκητιασικής συμβίωσης εδώ και 50 χρόνια. Έχει διεξαγάγει ένα μακροχρόνιο πείραμα φυτεύοντας δύο νεαρά πεύκα ύψους 1 μ. σε πολύ φτωχό έδαφος. Το ένα από αυτά με αποστειρωμένο ριζικό σύστημα φυτεύτηκε σε στείρο επίσης χώμα. Το δεύτερο είχε «μολυνθεί» με ένα είδος μύκητα Αmanita και φυτεύτηκε σε μη αποστειρωμένο χώμα. Και τα δύο φυτά παρακολουθούνταν και διατηρούνταν κάτω από ελεγχόμενες συνθήκες επί 15 χρόνια. Όταν συμπληρώθηκε το πείραμα, το αποστειρωμένο δείγμα είχε αναπτυχθεί μόλις λίγο περισσότερο από 1,5 εκ. σε ύψος. Αντίθετα, το «μολυσμένο» δείγμα είχε μεγαλώσει στα 8 μ. ύψος, με περιφέρεια κορμού μεγαλύτερη από 35εκ. Αυτό αποδεικνύει και γραφικά την αξία της μυκητιασικής συμβίωσης. Οι μυκητιασικές συμβιωτικές σχέσεις μπορούν να κάνουν τη διαφορά μεταξύ ζωής και θανάτου στα φυτά και στα δέντρα, ειδικότερα σ’ εκείνα που έχουν φυτευτεί σε λιγότερο ιδεώδεις συνθήκες. Πρέπει να γνωρίζουμε επίσης ότι, εάν το δέντρο πεθάνει, θα φύγει μαζί του και ο μύκητας, δεν μπορεί να επιβιώσει μόνος. Γι’  αυτόν τον λόγο, οι αποψιλωμένες περιοχές, όπου προηγουμένως υπήρχαν δάση, είναι αδύνατο να αποκατασταθούν. Οι μύκητες που ήταν παρόντες στις δασικές εκτάσεις δημιουργήθηκαν στη διάρκεια χιλιάδων ετών και η καταστροφή των βιοτόπων θα βλάψει ολόκληρη την ευαίσθητη οικολογική ισορροπία.

Φέρνοντας τώρα στον νου μας το μπονσάι μας και όλες τις δοκιμασίες που αυτό θα υποστεί στη διάρκεια της εκπαίδευσής του, δεν θα απορήσουμε για το πόσο πολλά δέντρα παραμένουν αδύναμα και αγωνίζονται να επιβιώσουν. Όλες αυτές οι γνώσεις όμως, κι άλλες περισσότερες που μπορούμε να αποκτήσουμε και να λάβουμε σοβαρά υπ’ όψιν, μπορούν να βελτιώσουν δραματικά την ανάπτυξη, την υγεία και την εξέλιξη των μπονσάι μας.  Οι μύκητες, λοιπόν, παρά το απειροελάχιστο μέγεθός τους, διαθέτουν θεαματική αποτελεσματικότητα στη διαλογή των καλύτερων συστατικών από το χώμα. Στην πραγματικότητα, προσπαθούν σκληρά να διατηρήσουν αυτό το πραγματικό χημικό εργοστάσιο που ονομάζεται «φυτό» σε πλήρη λειτουργία, ημέρα και νύχτα, για τη δική τους επιβίωση. Οι μύκητες είναι ζωτικής σημασίας για κάθε μορφή ζωής στη γη. Έπειτα απ’ αυτά, ποιος θα μπορούσε να μας πείσει ότι το μπονσάι μας ή και οποιοδήποτε άλλο καλλιεργούμενο φυτό θα πρέπει να διατηρείται σε στείρο χώμα;

Σ’ αυτό το σημείο θα πρέπει να αναφερθούμε και σε ένα άλλο είδος δραστηριότητας εντός του υγιούς εδάφους και αυτό είναι η εδαφική πανίδα. Λέγοντας χώμα εννοούμε το ανώτερο στρώμα της γης εντός του οποίου μεγαλώνουν τα φυτά και το οποίο είναι ένα μείγμα από οργανικά κατάλοιπα πηλού και μικρών σωματιδίων πέτρας, χρώματος μαύρου ή καφέ σκούρου. Το «χώμα» ουσιαστικά είναι ένα ολόκληρο οικολογικό σύστημα, εφόσον όπως είδαμε υπάρχουν μέσα σ’ αυτό οι ζωτικοί μύκητες. Για να δημιουργηθεί και για να διατηρηθεί η υγιής του κατάσταση μακροχρόνια, μας χρειάζεται μεγάλος όγκος οργανικού υλικού, το οποίο τελικά θα καταλήξει σε «χούμο». Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει τη δραστηριότητα διαφόρων οργανισμών που θα διασπάσουν το υλικό εντός του εδάφους. Η δραστηριότητα αυτών των οργανισμών διενεργείται σε διαφορετικά επίπεδα και θα μπορούσαμε να την  παρομοιάσουμε με ένα κόσκινο. Οι μεγαλύτεροι οργανισμοί διασπούν τα απόβλητα τα οποία διαδοχικά περνούν σε μικρότερους οργανισμούς, έως ότου φτάσουν στους μονοκύτταρους οργανισμούς που ονομάζονται βακτήρια. Το τελικό προϊόν μετά το τέλος της διαδικασίας ονομάζεται «χούμο» (humus).

Η εδαφική πανίδα αποτελείται από τους γεωσκώληκες, τους νηματώδεις, τα πρωτόζωα, τα βακτήρια και διάφορα αρθρόποδα, καθώς επίσης και τους μύκητες. Χωρίς αυτούς τους οργανισμούς η ζωή εντός του εδάφους είναι εξαιρετικά δύσκολη για τα φυτά. Επομένως, δεν είναι όλα τα ανατριχιαστικά πλάσματα και οι μύκητες κακά για το μπονσάι μας, στην πραγματικότητα τα περισσότερα είναι πολύ καλά. Εάν μπορούσαμε να διατηρήσουμε τα δέντρα μας δυνατά, να αναπτύσσονται μέσα σε υγιείς φυσικές συνθήκες, τότε αυτά θα γίνονταν ανθεκτικά στην πρόοδο των φυσικών εχθρών τους.  Προφανώς, μάλλον χρειάζεται να αναπροσαρμόσουμε κάποιες από τις τεχνικές μας, εάν θέλουμε να επωφεληθούμε από αυτό το φυσικό φαινόμενο.

Πρωταρχικό μας μέλημα είναι να επιλέξουμε ένα υπόστρωμα ή μέσο καλλιέργειας το οποίο θα είναι ευνοϊκό για την υποστήριξη μιας δυναμικής και βιολογικά ποικίλης ριζόσφαιρας. Αυτή η επιλογή είναι μία πολύπλοκη εργασία, η οποία απαιτεί πολλές γνώσεις, κατανόηση του θέματος και εμπειρία.

Το καλό υπόστρωμα μπονσάι θα έχει ένα υψηλό ποσοστό βιο-δραστηριότητας εντός του. Θα έχει επίσης την ικανότητα να κατακρατεί τις θρεπτικές ουσίες, να διατηρεί την αποστράγγιση, να κρατάει υγρασία, να εμποδίζει την τριχοειδή δράση, να έχει μηχανική σταθερότητα ώστε να διαρκεί για μακρά περίοδο και να παρέχει χώρο για την ανάπτυξη του ριζικού συστήματος, χωρίς να προκαλεί συμπίεση. Θα χρειαστεί επίσης μία σχεδόν άπειρη δομή μικρο-πόρων, στην οποία θα παρέχει απόθεμα υγρασίας και βάση για την επιβίωση όλων εκείνων των μυκήτων και βακτηρίων που είναι ζωτικής σημασίας για το δέντρο. Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε ότι ύστερα από μερικά χρόνια θα πρέπει να διαλύεται με ευκολία, χωρίς να τραυματίζονται οι ρίζες, όταν πρόκειται να κάνουμε τη μεταφύτευση του μπονσάι μας. Το μπονσάι ζει μέσα σε μία πολύ μικρή ποσότητα χώματος και είναι σημαντικό να είναι ΟΛΗ η ποσότητα διαθέσιμη για την ανάπτυξη των ριζών, για την προμήθεια υγρασίας και τροφής και για τον εφοδιασμό των αναπτυσσόμενων ριζών με το απαραίτητο οξυγόνο.

Όταν μεταφυτεύουμε το μπονσάι μας, ΠΟΤΕ δεν ξεπλένουμε τις ρίζες, γιατί έτσι απομακρύνουμε τα σπόρια της ευεργετικής κοινότητας των βιο-ενεργών αποικιών, οι οποίες είναι ζωτικής σημασίας για την εκ νέου αποκατάσταση του φυτού και για την υγεία του μακροχρόνια. Εάν χρησιμοποιούμε στις μεταφυτεύσεις μας προϊόντα για τον εμπλουτισμό του υποστρώματος με μυκόρριζες, θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι σε υπόστρωμα που αποτελείται αμιγώς από ανόργανα υλικά αυτά τα προϊόντα απλώς χαραμίζονται και δεν παρέχουν ωφέλεια, καθώς οι αδρανείς προσμείξεις δεν έχουν εκείνους τους μηχανισμούς που είναι απαραίτητοι, ώστε να υποστηρίξουν τους πολύτιμους μύκητες που περιέχουν τέτοια προϊόντα. Το υπόστρωμα πρέπει να περιέχει ένα ποσοστό οργανικής ύλης προκειμένου να υποστηρίξει την ανάπτυξη φιλικών μυκήτων και βακτηρίων.

Προκειμένου να διατηρήσουμε μακροχρόνια ένα βιο-ενεργό μείγμα υποστρώματος και μία υγιή ριζόσφαιρα, πρέπει να προσέξουμε μερικά απλά σημεία, το σπουδαιότερο των οποίων είναι η χρήση  αποκλειστικά οργανικών λιπασμάτων. Τα χημικά λιπάσματα είναι πολύ «επιθετικά» προς τα μπονσάι, λειτουργούν θαυμάσια στην καλλιέργεια κηπευτικών που αναπτύσσονται γρήγορα, όπως οι τομάτες, αλλά πρέπει να αποφεύγεται η χρήση τους στα μπονσάι. Ήδη έχουμε αναφέρει την εδαφική πανίδα, η οποία είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη υγιούς ριζικού συστήματος και πολλά από αυτά τα ευεργετικά πλάσματα ζουν στο επιφανειακό στρώμα του εδάφους, σε βάθος μόλις 1,5 εκ. του υποστρώματος. Αυτή η απίστευτα ποικίλη σειρά μικρο-οργανισμών παρέχει μία πολύτιμη υπηρεσία με την αποδόμηση της οργανικής ύλης, συμπεριλαμβανομένου και του λιπάσματος, με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι προσβάσιμη στα φιλικά βακτήρια, τα οποία με τη σειρά τους απελευθερώνουν θρεπτική τροφή για τα φυτά μας.

Ας κρατήσουμε, λοιπόν, τα χημικά λιπάσματα μακριά από τα μπονσάι μας. Δεν μπορούν να προσφέρουν κάτι παραπάνω από αυτό που μπορεί ένα καλής ποιότητας οργανικό λίπασμα να δώσει στα δέντρα μας. Τα οργανικά λιπάσματα κατασκευάζονται από υλικά πλούσια σε θρεπτικά συστατικά. Αυτά απαιτούν τη δραστηριότητα της εδαφικής πανίδας για να απελευθερωθούν κι έτσι πολύ συχνά εμφανίζεται μια λεπτή μούχλα στην επιφάνεια και μερικά κάπως ανατριχιαστικά έντομα αρχίζουν να πηγαινοέρχονται εκτελώντας το σημαντικό τους έργο. Επίσης, στην περίπτωση χρήσης λιπασμάτων σε μορφή κόκκων (pellets) συχνά μπορούμε να δούμε ακόμα και σκουλήκια εντόμων (μύγας) για κάποιο μικρό χρονικό διάστημα. Όλα αυτά είναι δείκτες του γεγονότος ότι έχουμε επιλέξει ένα προϊόν καλής ποιότητος, πλήρες σε θρεπτικά συστατικά, το οποίο δουλεύει έτσι όπως θα έπρεπε. Προϊόντα τα οποία δεν παρουσιάζουν τα παραπάνω «συμπτώματα», σημαίνει ότι έχουν υποστεί επεξεργασία με εντομοκτόνα, έχουν αποστειρωθεί, και επομένως δεν θα πρέπει να ονομάζονται οργανικά, γιατί απλά δεν είναι πλέον οργανικά.

Η εφαρμογή των λιπασμάτων πρέπει να γίνεται μόνο όταν η θερμοκρασία είναι σταθερά πάνω από 12 °C. Κάτω από αυτή τη θερμοκρασία, η περισσότερη ριζική δραστηριότητα και η διαίρεση των κυττάρων σταματά, και ακόμα κι αν κάποια δραστηριότητα λαμβάνει χώρα, δεν χρειάζεται διατροφικά συμπληρώματα. Ένας κανόνας για την άνοιξη είναι να επικρατούν 12 °C επί 12 ημέρες, πριν ξεκινήσουμε να λιπαίνουμε. Διαλέγουμε πάντα προϊόντα με πολλαπλά διαφορετικά θρεπτικά συστατικά. Προϊόντα όπως η κοπριά κότας είναι μονομερούς πηγής προέλευσης και είναι πολύ φτωχά λιπάσματα που περιέχουν χαμηλά επίπεδα θρεπτικών συστατικών, με ελλείψεις σε ζωτικά ιχνοστοιχεία. Τέτοιου είδους λιπάσματα είναι εξαιρετικά για τις καλλιέργειες κηπευτικών που αναπτύσσονται πολύ γρήγορα, αλλά δεν είναι κατάλληλα για τα μπονσάι. Ένα καλό προϊόν προοριζόμενο για τα μπονσάι θα πρέπει να περιέχει συστατικά προερχόμενα από διαφορετικές πηγές, όπως από οστεάλευρα μέχρι φύκια. Μια μικρή μυρωδιά, μια μικρή μούχλα και μερικά έντομα που εκμεταλλεύονται το γενναιόδωρο γεύμα, είναι όλα μέρος της βιο-δραστηριότητας και της βιο-ποικιλότητας που τα μπονσάι μας χρειάζονται απελπισμένα.

Επίσης, ένα ακόμα σημείο που πρέπει να θίξουμε είναι  η χρήση των φυτοφαρμάκων εδάφους. Στο εμπόριο κυριαρχεί έντονη δραστηριότητα ενόψει ενός υπάρχοντος φόβου. Αν προσέξουμε θα παρατηρήσουμε ότι πολύ συχνά μας πουλούν προϊόντα τα οποία στην πραγματικότητα έχουν ελάχιστα αποτελέσματα ή και καθόλου. Μας φορτώνουν με προϊόντα που θα σταματήσουν τα σημάδια της ηλικίας, που θα μας κάνουν να είμαστε περισσότερο αρεστοί, περισσότερο ενεργητικοί, σε μεγαλύτερη φόρμα, περισσότερο υγιείς κλπ., κλπ. Αν το εμπόριο μπορούσε ποτέ να παραγάγει ένα προϊόν που ένας σπασίκλας έφηβος γεμάτος σπυριά από την ακμή θα ψέκαζε στο πρόσωπό του προκειμένου να προσελκύει τα όμορφα κοριτσόπουλα, πιστεύετε ειλικρινά ότι θα το πουλούσαν για μερικά ευρώ στα σούπερ μάρκετ; Σε αναλογία, το ίδιο συμβαίνει και με όποια προϊόντα αναφέρονται και προορίζονται για τα μπονσάι μας – η τιμή τους δεν είναι πάντα το σωστό κριτήριο για να τα επιλέξουμε.

Μάλλον δεν θα μπορούσαμε εύκολα να βρούμε έναν καλλιεργητή μπονσάι ο οποίος δεν θα γινόταν «καταπράσινος» από τον φόβο του στη θέα ενός μικρού σκαθαριού. Τι κακό όμως μπορεί να κάνει αυτό το σκαθάρι στο μπονσάι; Αυτό τρέφεται μόνο από τις σαρκώδεις ρίζες των λαχανικών  και αγαπά να βρίσκεται σε αφράτο χώμα (χούμο, τύρφη, κλπ.), για να κρύβεται μέσα εύκολα. Πόσο μπορεί να βλάψει και τι ποσοστό από τις ξυλώδεις ρίζες του δέντρου μας μπορεί να καταστρέψει; Πόσα τέτοια μπορούν να βρουν καταφύγιο στο διαπερατό, κοκκώδες υπόστρωμα του μπονσάι μας; Ο φόβος λόγω της φήμης του είναι υπερβολικός! Και η χρήση απολυμαντικών εδάφους πραγματικά θα πρέπει να αποφεύγεται, εκτός κι αν υπάρχει μία σοβαρότερη και επίμονη προσβολή, όπως στην περίπτωση παρουσίας της αφίδας των ριζών. Εάν είμαστε σε θέση να διατηρήσουμε μία υγιή και με καλή ισορροπία ριζόσφαιρα, τότε τα επιβλαβή παράσιτα είτε δεν θα εμφανισθούν ποτέ ή θα βρίσκονται πάντα υπό τον έλεγχο όλης της δραστηριότητας που λαμβάνει χώρα βαθιά μέσα στο χώμα.

Για να συνοψίσουμε τα παραπάνω, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ως παιδιά έχουμε διδαχτεί όλοι μας να φοβόμαστε πολλά και διάφορα πράγματα, προκειμένου να διατηρηθούμε ασφαλείς. Έτσι, μας λένε ότι τα μανιτάρια είναι κακά και πράγματι μερικά από αυτά είναι, αλλά πολύ περισσότερα είδη μπορούν να μας δώσουν ευχάριστη τροφή, όμως χρειάζεται αρκετός χρόνος για να μάθουμε ποια είναι αυτά. Αν αφιερώσουμε αυτόν τον χρόνο τότε η άγνοια δεν θα μπορεί να σκοτώσει! Μας έχουν πει επίσης ότι τα βακτήρια είναι κακά, με εξαίρεση εκείνα τα ηλίθια βιολογικά βαζάκια γιαουρτιού με καλλιέργεια ζύμης, τα οποία μάλλον θα πρέπει να περιέχουν κάποια εξαιρετική μορφή ζωής από άλλον πλανήτη, εάν κρίνουμε από την τιμή τους! Συνηθίσαμε, επίσης, να πιστεύουμε ότι, εφόσον κάτι μυρίζει άσχημα, σίγουρα είναι κακό. Πολλά γαλλικά τυριά μυρίζουν απαίσια, αλλά τρώγονται και δεν προκαλούν κανένα κακό!

Επομένως, ούτε όλα τα κακά είναι σε κάθε περίπτωση κακά, ενώ κάποια καλά μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να αποβούν κακά. Πρέπει να κρατήσουμε τη σκέψη μας μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, να σκεφτούμε τα πράγματα σε βάθος, να απαλλαγούμε από τις εμπορικές ανοησίες και να αναπτύξουμε μια πορεία προς τα εμπρός, που θα δουλεύει ασφαλώς προς όφελος των μπονσάι μας. Ένα υγιές δέντρο μπονσάι είναι ένα ευτυχισμένο δέντρο μπονσάι, και ένα ευτυχισμένο δέντρο μπονσάι κάνει και τον ιδιοκτήτη του ευτυχισμένο!

Η επιλογή του σωστού υποστρώματος για το μπονσάι μας μοιάζει να μας προκαλεί σύγχυση, και οι περισσότεροι ψάχνουν συνεχώς για τη μυστική, μαγική φόρμουλα. Όμως η καλλιέργεια ενός δέντρου μπονσάι ΔΕΝ διαφέρει σε κάτι από την καλλιέργεια οποιουδήποτε άλλου φυτού ή δέντρου, γιατί τα φυτά έχουν όλα τις ίδιες απλές ανάγκες τις οποίες εύκολα μπορούμε να τους καλύψουμε, εφόσον γνωρίζουμε ακριβώς ποιες είναι. Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αλληλεπιδρούν τα δέντρα με το μέσο καλλιέργειάς τους και η εφαρμογή αυτών των γνώσεων με την απαιτούμενη σύνεση είναι το μυστικό για τη δημιουργία ενός όμορφου, υποβλητικού μπονσάι, που μπορεί να αγγίξει την ψυχή μας.

Δυνατές ρίζες εξασφαλίζουν μία καλά τροφοδοτούμενη φωτοσυνθετική διαδικασία. Αυτό σημαίνει ότι παράγεται το απαραίτητο καύσιμο για την ανάπτυξη, η οποία με τη σειρά της θα οδηγήσει στην ανάπτυξη δυνατών ριζών που θα προωθήσουν τη βλάστηση δυνατού φυλλώματος, το οποίο θα δημιουργήσει ισχυρές ρίζες, και ο κύκλος συνεχίζεται με τον ίδιο τρόπο. Κάντε κτήμα σας αυτή την εξίσωση και τα μπονσάι σας θα γίνουν απίστευτα δυνατά, θα αναπτύσσονται γρήγορα και θα είναι απαλλαγμένα από παράσιτα και ασθένειες. Οι δυνατές ρίζες όμως μόνο σε σωστό υπόστρωμα μπορούν να αναπτυχθούν!

Ένα υπόστρωμα με υψηλό ποσοστό οργανικής ύλης θα οδηγήσει σε περίσσευμα υγρασίας και σε χαμηλότερα επίπεδα οξυγόνου. Η αποδόμηση των οργανικών υλών θα καθυστερήσει και θα βλάψει σοβαρά την ικανότητα του δέντρου να αναπτύξει ρίζες και να απορροφήσει την τροφή του. Ένα υπόστρωμα μόνο με ανόργανη ύλη δεν θα περιέχει την απαραίτητη ζωή, την απαραίτητη βιο-δραστηριότητα. Μία καλά υπολογισμένη μείξη των δύο τύπων υλικών θα αποδώσει ένα κατά το δυνατόν σωστό μέσο καλλιέργειας του μπονσάι μας. Υλικά όπως η ελαφρόπετρα κηπουρικής, οι διάφορες ποικιλίες της ψημένης ή της διογκωμένης αργίλου, η ηφαιστειακή λάβα, η ψημένη ψηφίδα φυσικού πηλού, σε σωστά μελετημένη ανάμειξη με τεμαχισμένο ή κομποστοποιημένο φλοιό ή τύρφη κλπ. αποτελούν ένα μείγμα που θα έχει όλες τις απαραίτητες ιδιότητες (συγκράτηση υγρασίας, αποστράγγιση,  συγκράτηση θρεπτικών ουσιών) για την επιτυχία στην καλλιέργεια του μπονσάι μας. Και στο τελευταίο βήμα, κάποιο από τα ειδικά βιολογικά προϊόντα που κυκλοφορούν στο εμπόριο, θα εμβολιάσει το υπόστρωμά μας με τα πολύτιμα βακτήρια και τους μύκητες για την ευζωία των μπονσάι μας!

 

Έρευνα/Κείμενο/Μεταφράσεις: Α. Π. - 2016

Επιμέλεια/Διόρθωση: Ν. Φ.

 

Υλικό αντλήθηκε από δημοσιεύσεις:

  • Graham Potter (KaizenBonsai.com)

Επίσης, χρησιμοποιήθηκε υλικό από το βιβλίο:

  • Μύκητες-Μανιτάρια, Εισαγωγή στη βιολογία των μακρομυκήτων, του γεωπόνου, μυκητολόγου Δημήτρη Μ. Δήμου.
Last modified on Παρασκευή, 15 Ιουλίου 2016 08:05
  1. Δημοφιλή
  2. Δείτε Επίσης...

Φωτογραφίες

Λήξη σχολικής χρονιάς του Κέντρου Ιαπωνικών & Κινεζικών Σπουδών Οικονομάκου
Εργασίες Απριλίου
olea sylvestris
Εργασίες Αυγούστου
Μπουκαμβίλια
Εργαστήριο προστασίας και φροντίδας μπονσάι